Havacılık tek bir meslek değil, birbirine bağlı meslekler ağıdır. Uçak kalkmadan önce bir mühendis onu tasarlamış, bir teknisyen onu bakımdan geçirmiş, bir uçuş harekat uzmanı planını hazırlamıştır. Havada pilot uçurur, hava trafik kontrolörü yönlendirir. Bu madde bu meslekleri yan yana koyar ve her birinin ayrıntılı yol haritasına yönlendirir.
Kim düzenler
Türkiye'de sivil havacılıkta lisans, sağlık sertifikası ve eğitim kurumlarını Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) düzenler. Pilot lisanslarını düzenleyen SHT-FCL talimatı, Avrupa'daki EASA Part-FCL ile aynı yapıdadır. Havalimanlarını ve hava trafik hizmetini ise DHMİ işletir; kontrolörleri işe alan kurum odur.
Başlıca meslekler
Pilot: hava aracını uçurur. Ticari pilotluk için CPL, havayolunda kaptanlık için ATPL gerekir. Sağlık tarafında ticari lisanslar Sınıf 1 sertifika ister.
Hava trafik kontrolörü: uçakları yerde ve havada güvenli aralıkla tutar. SHGM'ye göre lisanslı kontrolör Sınıf 3 sağlık şartlarını sağlamalıdır.
Havacılık ve uzay mühendisi: uçak, motor ve uzay araçlarını tasarlar, test eder. Yol, mühendislik lisansından geçer.
Uçak bakım teknisyeni: uçağın uçuşa elverişliliğini bakım ve onarımla korur. Bu iş de SHGM'nin düzenlediği lisanslı bir meslektir.
Kabin ekibi: uçuşta yolcu güvenliğinden sorumludur. SHGM'ye göre göreve başlamadan önce kabin ekibi sağlık değerlendirmesinden geçilir.
Uçuş harekat uzmanı: uçuş planı, yakıt ve performans hesaplarını hazırlar. SHGM'ye göre bu da lisanslanan bir meslektir.
İnsansız hava aracı pilotu: drone operasyonları kendi kurallarıyla ayrı bir alan olarak büyümektedir.
Üniversite kaydı ile lisans aynı şey değildir
SHGM bunu açıkça yazar: havacılık programına üniversite kaydı ile SHGM sağlık sertifikası ayrı süreçlerdir. Lisans ve sağlık şartı, kişi operasyonel göreve başlayacağı zaman doğar. Yine de bazı üniversiteler kendi programlarına kayıtta sağlık belgesi isteyebilir. Kalıcı bir engel olup olmadığını erken öğrenmek, yanlış bir yola yıllar harcamayı önler.
Lisede ortak temel
Matematik: oran, trigonometri, vektörler, birim dönüşümü, zihinden hızlı hesap. Seyrüsefer, performans ve yakıt hesaplarının dili budur.
Fizik: kuvvet, hareket, enerji, basınç ve akışkanlar. Bir uçağın neden uçtuğu ve nasıl yavaşladığı bu konularla anlaşılır.
İngilizce: havacılığın ortak dilidir. Pilot lisansı için SHT-FCL en az operasyonel seviye, yani Seviye 4 dil yeterliliği ister.
Sık yapılan hatalar
Havacılığı yalnız pilotluk sanmak. Mühendislik, bakım, kontrol ve operasyon da aynı sektörde güçlü yollardır.
Sağlık şartını sona bırakmak. Pilot ve kontrolör için sağlık sertifikası, notlardan bağımsız bir kapıdır.
İngilizceyi okuma sınavıyla sınırlı görmek. Telsizde konuşmak ve hızlı dinlemek ayrı bir beceridir.