İHA pilotluğu, drone ile yapılan bir işin uçuş tarafıdır. Meslek çoğu zaman tek başına uçuş değil, uçuşla birlikte yapılan bir uzmanlıktır: harita çıkarmak, tarla ilaçlamak, enerji hattını incelemek, film çekmek ya da afet bölgesini taramak.
İHA pilotu ne iş yapar
Pilot uçuşu planlar, hava sahası ve hava durumunu kontrol eder, aracı güvenle uçurur ve topladığı veriyi işe uygun hale getirir. Bir harita uçuşunda asıl ürün uçuş değil, uçuştan çıkan doğru ölçülü haritadır. Meslek yüksekokullarının tanıtımları çalışma alanı olarak savunma sanayii, tarım, inşaat, enerji, haritacılık, arama kurtarma, afet yönetimi ve film yapımını sayar.
Türkiye'de lisans: P0, P1, P2
Türkiye'de kuralları SHGM'nin İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) koyar. Güncel talimatta uçuş yetkisi aracın ağırlığına değil pilotun lisans seviyesine bağlıdır:
P0 amatör lisanstır, ticari olmayan uçuşlar içindir. P1 ticari lisanstır; görerek uçuşta azami 120 metre yükseklik ve 3.000 metre uzaklık sınırı içinde ticari iş yapılır. P2 en kapsamlı seviyedir; görüş hattı dışı, otonom, kalabalık üstü ve taşıma gibi yüksek riskli operasyonları kapsar ve en az 3. sınıf sağlık sertifikası ister.
Asgari yaş P0 için 10, P1 ve P2 için 18'dir. Lisans, SHGM'nin yetkilendirdiği kuruluşlarda eğitim ve sınavla alınır. Önce diploma lisansı düzenlenir, uçmaya yetki veren ise ayrıca alınan operasyonel lisanstır.
Araçlar kütleye göre sınıflanır: M0 500 gram ile 4 kg arası, M1 4 ile 25 kg arası, M2 25 ile 150 kg arası, M3 150 kg ve üzeri. Tasarımı gereği çok dar bir uçuş alanında kalan basit (oyuncak) İHA lisans ve kayıttan muaftır.
Eğitim yolları
En kısa yol lisans eğitimidir. Daha kapsamlı yol, meslek yüksekokullarındaki İnsansız Hava Aracı Teknolojisi ve Operatörlüğü önlisans programlarıdır; bu programlar uçuşun yanında yer istasyonu, elektronik, meteoroloji ve coğrafi bilgi sistemleri gibi konuları da içerir. Teknik tasarım ve yazılım tarafına geçmek isteyen öğrenci için yol mühendislik lisansıdır.
Yurt dışı yolu
ABD'de ticari drone pilotu FAA Part 107 kapsamında uzaktan pilot sertifikası alır: en az 16 yaş, İngilizce yeterliği ve FAA'nın bilgi sınavı gerekir. Avrupa Birliği'nde açık kategoride çevrim içi eğitim ve sınavla A1/A3 belgesi, ek sınavla A2 yeterlik sertifikası alınır; oyuncak olmayan araçlarda asgari yaş genel olarak 16'dır.
Lisede hangi dersler temel oluşturur
Fizik, uçuşun mantığını açıklar: kuvvet, denge, rüzgarın etkisi, batarya ve enerji. Matematik, özellikle geometri ve trigonometri, haritalama ve uçuş planında doğrudan kullanılır. Programlama otonom uçuş ve veri işlemede giderek önem kazanır. İngilizce, ekipman ve yazılım belgelerini okumak için gerekir.
Hangi uluslararası dersler işe yarar
AP Physics 1 mekaniği sağlam kurar. AP Computer Science A, otonom uçuş ve veri işleme için programlama temelini verir. IGCSE Physics (0625) daha erken yaşta aynı temeli sağlar.
Yanlış bilinenler
Eski İHA0 ve İHA1 sertifikaları hâlâ sık anılır. Yeni talimatla bu belgeler geçiş planına göre P0, P1 ve P2 seviyelerine dönüştürülür; güncel bilgi SHGM'den okunur.
Lisans tek başına meslek değildir. İşveren çoğu zaman uçuşu değil, uçuştan çıkan ürünü satın alır; uygulama alanında uzmanlık bu yüzden belirleyicidir.