Hava trafik kontrolörü ne iş yapar
Kontrolör, uçakları yerde, kalkış ve inişte ve havada birbirinden güvenli aralıkla tutar. Kule, yaklaşma ve saha kontrol birimlerinde çalışır. Aynı anda birçok uçağı izler, kısa ve kesin talimatlar verir ve hızla değişen bir tabloyu zihninde canlı tutar.
Türkiye'de işe giriş
Türkiye'de hava trafik hizmetini DHMİ verir ve kontrolörleri o işe alır. SHGM'ye göre ana yol, KPSS ile DHMİ'ye stajyer kontrolör olarak girmek ve eğitimi orada almaktır. DHMİ ilanlarında ayrıca geçerli kontrolör lisansı olan adaylar için asistan kontrolör alımı görülür.
Örnek bir asistan kontrolör ilanında aranan şartlar şunlardı: fakülte ya da dört yıllık yüksekokul mezuniyeti, geçerli hava trafik kontrolörü lisansı, KPSS P3 puanı, ÖSYM'nin tanıdığı bir İngilizce sınavından belirli bir düzey, Sınıf 3 sağlık sertifikası, bilgisayar destekli ya da yazılı sınav ve sözlü mülakat. İlan ayrıca telsiz iletişiminde yanlış anlaşılmaya yol açacak belirgin aksan, pelteklik ya da kekemelik olmamasını şart koşuyordu.
Şartlar ilandan ilana değişir. Yaş sınırı ve puan eşikleri her ilanda ayrıca yazılır, karar o ilana göre verilir.
Üniversite yolu
Bazı üniversitelerin Hava Trafik Kontrol lisans programları YKS ile öğrenci alır. Programın özel koşulları ÖSYM kılavuzunda yazılıdır ve tercihten önce okunmalıdır. Bu yol zorunlu değildir: SHGM'ye göre stajyer girişi dört yıllık yükseköğretim mezunlarına açıktır.
Sağlık şartı
SHGM'ye göre lisanslanacak ve operasyonel görev yapacak kontrolör, ICAO Ek 1 kapsamında Sınıf 3 sağlık şartlarını sağlamalıdır. Programa yerleşen öğrenci, kalıcı bir engel olup olmadığını erken öğrenmek için kendi isteğiyle değerlendirmeye başvurabilir. Avrupa'da aynı konu EASA'nın Regulation (EU) 2015/340 düzenlemesinde, ATCO.MED bölümünde yer alır.
Hangi beceriler ölçülür
SHGM, seçmede bilişsel yetenekleri ve kişilik özelliklerini ölçen bilgisayar destekli bir program kullanıldığını yazar. Pratikte öne çıkanlar şunlardır: uzamsal algı, aynı anda birden fazla işi izleme, kısa süreli bellek, hızlı ve doğru hesap, baskı altında sakin karar ve açık konuşma.
Lisede hangi dersler temel oluşturur
Matematik: hız, mesafe ve zaman ilişkisi, zihinden hesap, açı, yön ve geometri.
Fizik: hareket ve vektörler. Bir uçağın konumunu ve yönünü kafada canlandırmak bu temelle kolaylaşır.
İngilizce: mesleğin en kritik dersi. Okumak yetmez, hızlı dinlemek ve kısa net cümle kurmak gerekir.
AP Physics 1 ve AP Precalculus bu temeli güçlendirir. IB Math AI ve IGCSE Mathematics de aynı işi görür. İngilizce akademik okuma ve dilbilgisi için Digital SAT Reading and Writing bölümü iyi bir çalışma alanıdır.
Sık yapılan hatalar
Kontrolörlüğü pilotluğun yedeği sanmak. Ayrı bir meslek, ayrı bir yetenek profilidir.
Yalnız Hava Trafik Kontrol bölümüne bel bağlamak. Başka bölümden mezun olup stajyer olarak girmek de mümkündür.
İngilizceyi okuma sınavıyla sınırlı görmek.
Sağlık ve ses şartlarını son ana bırakmak.