Avukat ne iş yapar
Avukat müvekkilinin hakkını savunur, hukuki görüş verir, sözleşme ve dilekçe yazar, dava takip eder. Mahkemede konuşmak işin görünen yüzüdür; asıl yük okuma ve yazmadır. Bir dosyayı okuyup olayı hukuka bağlamak ve bunu kısa, açık bir metinle anlatmak mesleğin çekirdeğidir.
Türkiye'de yol
Hukuk fakültesine YKS ile girilir ve yerleştirme EA puan türüyle yapılır, yani matematik ile Türkçe ve sosyal bilimler birlikte sayılır. ÖSYM kılavuzu hukuk programları için asgari bir başarı sırası şartı koyar; şartın sayısı her yıl kılavuzda yayımlanır.
Öğretim süresi dört yıldır. Avukatlık Kanunu avukatlığa kabul için Türk vatandaşı olmayı, bir hukuk fakültesinden mezun olmayı ve avukatlık stajını tamamlamayı arar.
Kanuna göre staja başlamak için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında, yani HMGS'de başarılı olmak gerekir. Sınavı ÖSYM yapar; çoktan seçmeli 120 sorudan oluşur ve yüz üzerinden en az yetmiş alan başarılı sayılır.
Staj bir yıldır. İlk altı ay mahkemelerde, kalan altı ay en az beş yıl kıdemli ve aynı baroya kayıtlı bir avukatın yanında yapılır.
Yurt dışı yolları
ABD'de hukuk lisans düzeyinde okunmaz. Öğrenci önce bir lisans bitirir, sonra hukuk okulunda JD programına başvurur. Başvuruda LSAT istenir; LSAC'ye göre sınav dört bölümlük çoktan seçmeli bir test ve ayrı bir yazılı argüman bölümünden oluşur.
İngiltere'de hukuk lisans düzeyinde okunabilir. Bazı üniversiteler LNAT ister: 12 metne dayalı 42 çoktan seçmeli soru ve üç konudan biri seçilerek yazılan bir kompozisyon. Sınav bilgi değil, akıl yürütme ve yazma becerisi ölçer.
Fransa'da yol licence en droit ile başlar. Avukatlık okuluna girişi sağlayan CRFPA sınavına girmek için CNB'ye göre master 1 düzeyinde 60 kredi gerekir; okulun sonunda CAPA alınır.
Lisede hangi dersler temel kurar
Okuma ve yazma ilk sıradadır. Uzun metni hızlı okumak, bir argümanın zayıf halkasını görmek ve kendi görüşünü düzenli bir paragrafla savunmak hukuk eğitiminin her gününde kullanılır.
Tarih ve felsefe kurumların neden böyle olduğunu anlamayı sağlar. Ekonomi sözleşme, ticaret ve vergi hukukunda geri gelir. Matematik de dışarıda değildir: EA puanında sayılır ve mantıksal düşünceyi besler.
Yabancı dil, uluslararası hukukta ve yurt dışı başvurusunda doğrudan gereklidir.
Uluslararası programlar bu temeli nasıl güçlendirir
SAT Reading and Writing, metin okuma ve dil kullanımı becerisini ölçülebilir hale getirir. IB Diploma Programme'ın çekirdeğindeki Theory of Knowledge ve Extended Essay, gerekçeli yazmayı lisede alıştırır. AP Macroeconomics ve AP Microeconomics ya da IB Economics, hukukun ekonomiye değdiği konular için zemin kurar.
Sık yapılan hatalar
Birinci hata hukuku ezber dersi sanmaktır. Kanun maddesi bilinebilir; fark onu olaya uygulayıp yazıya dökmekte çıkar.
İkinci hata bir ülkede alınan hukuk diplomasıyla başka bir ülkede avukatlık yapılabileceğini sanmaktır. Hukuk ülkeye bağlıdır; Türkiye'de avukatlık yapmak isteyen, yurt dışı diplomasıyla eksik derslerden sınav vermek zorundadır.
Üçüncü hata yazma becerisini üniversiteye bırakmaktır. Bu beceri yavaş gelişir ve lisede başlamak büyük fark yaratır.