Fonksiyonlar: değer bulma, bileşke ve ters fonksiyon
Fonksiyon soruları hem TYT'de hem AYT'de çıkar. Değer bulma, bileşke, ters fonksiyon ve en küçük değer sorularının temel yöntemlerini anlatıyor.
Fonksiyonlar TYT'de birkaç soruyla, AYT'de ise neredeyse bütün konuların içinde karşına çıkar. Türev, integral ve limit soruları da sonunda bir fonksiyon üzerinde işlem yapar. Bu yüzden temeli sağlam kurmak AYT'nin geri kalanını kolaylaştırır.
Fonksiyon nedir
Bir fonksiyon, tanım kümesindeki her elemanı değer kümesinde tek bir elemana eşler. f(x) = 2x - 5 yazıldığında f(4), x yerine 4 koymak demektir: f(4) = 8 - 5 = 3.
İçi ifade olan fonksiyon
Sık gelen bir soru tipi: f(2x - 1) = 6x + 5 ise f(3) kaçtır?
İçteki ifadeyi istenen değere eşitle: 2x - 1 = 3, yani x = 2.
Aynı x'i sağ tarafa koy: 6 · 2 + 5 = 17.
f(x)'in kendisini bulmaya gerek yoktur; yalnız içerinin hangi x'te 3 olduğunu bulmak yeter.
Bileşke fonksiyon
(f∘g)(x) = f(g(x)) demektir: önce g, sonra f uygulanır.
f(x) = 3x + 1 ve g(x) = x - 2 ise (f∘g)(5) = f(g(5)) = f(3) = 10.
Bileşke genellikle değişme özelliği taşımaz: (g∘f)(5) = g(16) = 14 olur. Hangi fonksiyonun önce uygulandığını sağdan sola oku.
Ters fonksiyon
f⁻¹(a) değeri, f(x) = a denkleminin çözümüdür. Ters fonksiyonun formülünü bulmak çoğu zaman gereksizdir.
f(x) = (x + 4) / (x - 2) ise f⁻¹(3) için (x + 4) / (x - 2) = 3 çöz: x + 4 = 3x - 6, x = 5.
Doğrusal fonksiyon
f(x) = ax + b biçimindeki fonksiyonda iki değer verilirse a ve b bulunur. f(1) = 5 ve f(3) = 11 ise eğim a = (11 - 5) / (3 - 1) = 3, b = 2. Sonra f(f(0)) = f(2) = 8.
En küçük değer
İkinci dereceden f(x) = x² - 4x + 7 için tam kareye tamamla:
f(x) = (x - 2)² + 3
Kare ifade en az 0 olduğu için fonksiyonun en küçük değeri 3'tür ve x = 2'de alınır. Tepe noktasının apsisi her zaman -b / 2a'dır.
Sınavda yöntem
- Formül bulmaya koşma. Değer soruluyorsa içeriyi istenen değere eşitlemek çoğu zaman yeter.
- Bileşkeyi sağdan sola oku. f(g(x)) yazıldığında önce g çalışır.
- Ters fonksiyonu denklem gibi çöz. f⁻¹(a) için f(x) = a yaz.
- Tam kareye tamamla. En küçük ve en büyük değer sorularının en kısa yolu budur.
Prepared by Uğur Varlıklı
Kısa Ders Videosu
Deneme Sınavı
Alıştırma Testi
Kendini dene: anında sonuç ve açıklama.
1. f(x) = 4x - 3 olduğuna göre f(2) + f(-1) kaçtır?
2. f(x + 2) = 3x - 1 olduğuna göre f(5) kaçtır?
3. f(x) = x² ve g(x) = 2x + 1 olduğuna göre (g∘f)(3) kaçtır?
4. f(x) = 2x + 6 olduğuna göre f⁻¹(10) kaçtır?
5. f(x) = x² + 6x + 2 fonksiyonunun alabileceği en küçük değer kaçtır?
Bu konuda desteğe mi ihtiyacın var?
30 dakikalık ücretsiz tanışma görüşmesinde seviye belirlenir, kişiye özel bir çalışma planı kurulur.
Ücretsiz tanışma görüşmesi